D66 wint én gaat onderuit

Bedankt voor uw stem, zei Sigrid Kaag van D66 gisteren heel sympathiek op de voorpagina van NRC. Toch schoot mijn wenkbrauw omhoog. Ik las namelijk ook de pay-off: Laat iedereen vrij, maar niemand vallen. Een schoolvoorbeeld van een zeugma, een stijlfout die vaak grappig bedoeld is. Hier zet men koffie en over is het klassieke zinnetje dat voor de uitleg wordt gebruikt.

Van de Taalunie mag het, zo’n samentrekking met humor. En van Carola ook. Over samentrekkingen in het algemeen zegt De Taalunie: “De algemene regel voor samentrekking is dat de gemeenschappelijke delen gelijk moeten zijn in vorm, functie, betekenis en plaats in de zin.”

Dat klinkt nogal theoretisch, maar het betekent dat je, wanneer je bijvoorbeeld hetzelfde werkwoord op dezelfde manier gebruikt, het de tweede keer kunt weglaten. Bijvoorbeeld in Hij praat onafgebroken, maar nogal onduidelijk. In die zin gebruik je onafgebroken en nogal onduidelijk allebei om aan te duiden hóe hij praat. Dat maakt dat je niet in de problemen komt als je het tweede praat overslaat.

In de D66-zin zit het anders. Het werkwoord laat in het eerste deel hoort bij vrij, in de betekenis van vrijlaten. Je schrijft het hele werkwoord aan elkaar, net zoals in overzetten in het klassieke koffie-voorbeeld. Het laten in het tweede deel is een werkwoord dat je aan allerlei andere werkwoorden zou kunnen verbinden: laten gaan, laten vallen, laten komen, laten staan en zo kan ik er nog wel een paar opnoemen. Het is een ander laten. 

Die nieuwe slogan was mij niet eerder opgevallen, maar hij is niet nieuw. Hij staat ook prominent op de site van D66. En hij zal  inderdaad als doordenkertje zijn bedoeld. Wat mij betreft niet zo geslaagd; zo’n stijlfiguur is op z’n plaats in een liedje, een gedicht of een cabarettekst, maar in een slogan van een politieke partij vind ik het een uitglijer. Ik hoop dat Sigrid overeind blijft, want ik gun haar de overwinning van harte. Gefeliciteerd!

0 antwoorden

Laat een reactie achter

Meepraten?
We horen graag wat je ervan vindt!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.