2012 – Helemaal goed

Door Carola Janssen in de categorie Steentje in je schoen op 28 december 2011
Tags: ,

Een kleurig en optimistisch 2012Helemaal goed. Ik hoor het mezelf elke dag wel een paar keer zeggen. Vooral aan de telefoon, als ik een gesprek afsluit. Dus we zien elkaar volgende week? Helemaal goed. En elke keer denk ik dan: helemaal goed? Helemaal fout! Wat is er mis met: Dat is goed? Waarom he-le-maal goed? Is helemaal goed beter dan gewoon goed?

Kritiekloze losbollen

Het erge is dat deze stroom zelfkritiek niet leidt tot zelfverbetering. Het gemopper komt altijd als mosterd na de maaltijd, het potje op tijd op tafel krijgen lukt me niet. Paulien Cornelisse schreef er jaren terug al over in Taal is zeg maar echt mijn ding. Ik behoor volgens haar tot de kritiekloze losbollen. We zeggen helemaal omdat we geen zin hebben in gezeur en toen maar besloten hebben om alles leuk en goed te vinden.

Pseudogezellig

Tegenover ‘mijn soort’ mensen staan volgens Cornelisse chagrijnige realisten. Die vinden alles semigoed (semihip, pseudogezellig). En kiezen kun je niet, je karakter heeft lang geleden al voor je gekozen. Zit ik toch helemaal goed, vind ik zelf. En het voordeel is: ik heb een kant-en-klaar helemaal goed voornemen voor 2012. En jullie, lieve Kiezelbloglezers, wens ik voor het allerallerlaatst een helemaal goed nieuwjaar.

Heb jij een talig voornemen? We lezen het graag via het reactieveld!

Woorden die niet meer mogen (aflevering 5)

Door Maria Neele in de categorie Steentje in je schoen op 29 september 2011
Tags: ,
Een vrouw welke de Statenbijbel leest

Een vrouw dewelke de Statenbijbel leest

De problemen welke u noemt met de centrale zijn kort na de betreffende morgen opgelost.

Dat stond in de voorbeeldbrief van een deelnemer aan mijn training Klantgericht e-mailen. Welke! Het is een top-10 woord in de categorie ‘woorden die niet meer mogen’! Tenminste, in de functie van betrekkelijk voornaamwoord. In elke training zitten minstens drie deelnemers die dol zijn op welke als betrekkelijk voornaamwoord. Ze schrijven het omdat ze het ‘netjes’ vinden staan, maar ze zouden het nooit zo zeggen. Waar komt die statigheid toch vandaan?

Statenbijbel

In de renaissance kwam onder invloed van het Latijn (quod) en het Frans (lequel) het woord welke in de mode als betrekkelijk voornaamwoord. In de 17e eeuw werd het woord als ‘zeer bevallig’ beoordeeld. De vertalers van de Statenbijbel waren er dol op en strooiden rijkelijk met ‘dewelke’ en ‘hetwelk’. Door de christelijke taaltraditie is dat plechtige taalgebruik in Nederland lang bewaard gebleven.

Hoogdravend en deftig

Nog geen eeuw later werd welke al beschouwd als ‘hoogdravend en deftig’ en 300 jaar daarna, in 2011, is het nog steeds niet uitgeroeid! In alle, maar dan ook alle trainingen en adviesboeken leer je dat je welk(e) uitsluitend moet gebruiken als vragend voornaamwoord. Zoals in ‘Welk woordgebruik wil je NOOIT meer zien?’ of ‘Ik weet niet aan welke taalkwestie ik me het meest erger.’

Slecht ambtelijk proza

“Slecht ambtelijk proza wordt echter nog steeds gekenmerkt door een voorliefde voor welk(e)”, schrijft Nicoline van der Sijs in haar handboek ‘Het ontstaan van het Nederlands’, waar ik bovenstaande taalgeschiedenis vond. Slecht ambtelijk proza… dat wil je toch niet?

Hierbij verklaar ik: welke is een woord welke niet meer mag.

Lees ook over de andere woorden die niet meer mogen

Aflevering 4: handvatten

Aflevering 3: leuk

Aflevering 2: kunnen en mogen

Aflevering 1: tevens en reeds

Woorden die niet meer mogen (aflevering 4)

Door Carola Janssen in de categorie Steentje in je schoen op 26 augustus 2011
Tags: , ,

Handvatten. Al twee keer struikelde ik vandaag over overdrachtelijke handvatten. Ik krijg bultjes van handvatten die losgeraakt zijn van fiets, pan of bijl. Het is een woord voor luie schrijvers. Terwijl je, als je serieus lui bent, het hele woord vaak niet eens nodig hebt.

  • Kritisch kijken naar de eigen werkhouding en die van het team geeft handvatten om de benadering van bewoners en mantelzorgers te veranderen in een belevingsgerichte benadering.

Los van het feit dat ik de zin niet helemaal begrijp (wat is belevingsgericht benaderen?) zou je ervan kunnen maken:

  • Kritisch kijken naar je eigen werkhouding en naar die van het team geeft je aanknopingspunten om bewoners en mantelzorgers belevingsgericht te benaderen.

Of, met een klein nuanceverlies:

  • Bewoners en mantelzorgers belevingsgericht benaderen begint met kritisch kijken naar je eigen werkhouding en die van het team.
Handvatten zitten aan een stuur

Een handvat dat zijn plaats kent

Nog meer handvatten

Er zijn verschillende kwaliteitsmodellen die u handvatten bieden voor de organisatie van uw zorgketen.

Uw zorgketen vind ik een beetje mal en het woord organisatie in plaats van organiseren verwarrend, maar ook hier zijn het vooral de handvatten waar ik over struikel. Ik stel voor als alternatief:

Er zijn verschillende kwaliteitsmodellen om een zorgketen te organiseren.

Zullen we afspreken om losliggende handvatten voortaan op te rapen en direct in de vuilnisbak te gooien? Andere voorbeelden zijn van harte welkom. Graag met alternatief.

Dat zou u kunnen mogen willen

Door Carola Janssen in de categorie Steentje in je schoen op 6 juni 2011
Tags: , ,

Flauw

Wil je me doorverbinden met collega X?
Ja hoor, dat wil ik wel. (actie: nul)

Mag ik er even langs?
Ja hoor, dat mag. (actie: nul)

Kan ik Z even spreken?
Ja hoor, dat kan. (actie: nul)

Kantoorhumoristen - foto VPRO

Zullen, kunnen, mogen en willen. Het zijn werkwoorden met weinig inhoud, terwijl ze toch de  sociale smeerolie van elk gesprek vormen. Sommige mensen pakken dat expres niet op; een heel erge vorm van kantoorhumor. Dergelijke kantoorhumoristen vragen erom bevolen te worden. Verbind me door, laat me erlangs. Ik vraag me af hoe ze dan zouden reageren, maar daar gaat deze blog niet over. Dit is alleen maar een inleiding bij een pleidooi om zullen, kunnen, mogen en willen in webteksten en e-mails zoveel mogelijk uit te bannen.

Vorige week kreeg ik een mail van een onderzoeker van de Universiteit van Tilburg. En daarom lees je nu deze blogpost. Ik knip en plak een paar zinnen. In vet alle lege werkwoorden die er wat mij betreft uit mogen (ja, mogen :-) ).

Door deel te nemen aan dit onderzoek, kunt u bijdragen aan de verbetering van express diensten zodat deze beter zullen aansluiten bij uw wensen.

Ik zou het zeer op prijs stellen als u alsnog zou willen deelnemen aan dit onderzoek, door middel van het invullen van deze vragenlijst. Mogelijk heeft u per mail aan ons doorgegeven dat u niet kunt deelnemen aan deze enquête.

Mocht u vragen hebben over dit onderzoek, dan kunt u contact met mij opnemen via het volgende e-mailadres.

Het effect van al deze hulpwerkwoorden is een kruiperige toon waar ik naar van word. De actie zit verstopt. Hup, weg ermee, is mijn devies. Haal je ze eruit, dan is het alsof je een dikke laag modder wegspoelt. Met nog een paar minieme tekstaanpassingen klinkt het dan fris en fruitig:

Door deel te nemen aan dit onderzoek, draagt u bij aan het verbeteren van express diensten [sic, wat dat dan ook mogen wezen - CJ] zodat deze beter aansluiten bij uw wensen.

Ik stel het zeer op prijs als u deelneemt aan dit onderzoek door de vragenlijst in te vullen.

Hebt u vragen over dit onderzoek, neem dan contact met mij op via het volgende e-mailadres.

Beste onderzoeker en lieve alle anderen die wat van mij zouden mogen willen. Spreek me in je mails en op je website direct aan, zonder omwegen, zonder omzichtigheid, zonder overbodige beleefdheidsfrases. Bewaar die maar voor je heeroom of de notaris. Omfloerst schrijven mag je kunnen willen, ik zal het niet lezen.

Woorden die niet meer mogen (aflevering 3)

Door Martine van Blaaderen in de categorie Steentje in je schoen op 2 maart 2011

Leuk, lekker, interessant, belangrijk. Deze woorden worden werkelijk voor álles gebruikt. Maar wat betekenen ze nou helemaal? Je zegt er wel iets mee, maar niet bijster veel. Het zijn containerbegrippen, want alles past erin.

Neem het woord ‘leuk’. Is iets goed gelukt? Bevalt het? Dan noemen we het al snel ‘leuk’. Maar wat zegt het mij dat je werk leuk is? Het is veel te algemeen. Gaap! Ik ben pas geboeid als je me vertelt wát er leuk is, zonder dat je een containerterm gebruikt. Vertel me bijvoorbeeld dat je doorzettingsvermogen wordt getest. Of dat je bondig en foutloos leert notuleren. Nu ben ik wakker en wil ik meer weten.

Het advies

Wil je je lezers boeien, prikkelen, iets laten beleven? Vervang dan alle slaapverwekkende containertaal met originele woorden of concrete beschrijvingen. En, vond je dit interessant en leuk of denk je juist: lekker belangrijk? Laat je reactie hieronder achter.


Schrijven is schrappen. Ontdek welke woorden je ook beter kunt vermijden:

Gelieve Nederlands gebruiken

Door Carola Janssen in de categorie Steentje in je schoen op 30 januari 2011
Tags: ,
Woorden die niet meer mogen

Gelieve geen fietsen plaatsen - LantarenVenster, Rotterdam

Dan ontwerp je een hypermodern theater annex filmhuis met prachtige grote ruiten, want je heet LantarenVenster. Over alles denk je na, de stoelen, de trap, de uitstraling, het licht. En natuurlijk wil je niet dat je glazen ingegooid worden. Dus zet je in hippe kapitalen op de ruit: GELIEVE GEEN FIETSEN PLAATSEN. Jammer dan dat je taalgebruik antiek is, vette pech dat het woordje ‘te’ weggevallen is. Kniesoor die daar op let.

En van wie is die fiets die daar voor de ruit staat? Juist, van deze kniesoor.

Leef mee met de andere steentjes in onze pump:

Woorden die niet meer mogen (aflevering 2)

Door Martine van Blaaderen in de categorie Steentje in je schoen op 27 januari 2011
Tags: ,

Mijn schrijfvocabulaire is kilo’s lichter sinds ik als junior tekstschrijver bij Kiezel werk. Met chirurgische precisie ontleden Carola en Maria mijn teksten. Zijn woorden niet levensvatbaar? Dan worden ze uit mijn repertoire gesneden. Het is even slikken, maar het resultaat is een kerngezonde tekst. Alles knapt ervan op, zonder al die onnodige ballast.

Het mes ging in:

Kunnen en mogen
Werkwoorden als ‘kunnen’ en ‘mogen’ voegen meestal niet zo veel toe. Sterker nog, ze vertragen de boel alleen maar. Waarom zou je ze dan nog gebruiken?

,dus
Te betuttelend. Het straalt uit: ‘Ik zal jou eens vertellen wat de conclusie is’.

Plaatsvinden en zo
Bij werkwoorden als ‘kopen’ of ‘eten’ kun je je gemakkelijk een voorstelling maken. Verbeeld je nu ook eens de werkwoorden ‘plaatsvinden’ of ‘faciliteren’ of de constructie ‘hij geeft aan dat’. Je gaat geheid op blanco. Weg ermee.

-ie, -ing, -atie
Van een werkwoord (bv. ontwikkelen) een naamwoord maken (de ontwikkeling). Als je dat maar vaak genoeg doet, heb je waarschijnlijk het naamwoordstijlvirus onder de leden. Naamwoorden maken je tekst over het algemeen droog, saai en passief. Neem nu het woord ‘de ontwikkeling’. Wie ontwikkelt nu eigenlijk wat? Al die informatie is verstopt. De kuur bestaat uit twee stappen:

1. De naamwoorden ontmaskeren.
2. Een actief alternatief maken. Kies een onderwerp (bv. hij), een actief werkwoord (ontwikkelde) en  een lijdend voorwerp (een recept). Back to highschool!

In, van, naar, in, voor, tegen, op
Tekst wordt houterig van te veel voorzetsels in één zin. Kijk maar: ‘In de trein van Amsterdam naar Rotterdam ga ik van de regen in de drup’. Van voorzetseldiarree gaat je tekst niet sneller lopen.

Echt héél erg
Overdreven bijvoeglijk naamwoorden als ‘echt’, ‘héél’ en ‘erg’ zijn echt héél erg overdreven.

Ik mocht gelukkig ook een paar juweeltjes aan mijn woordenschat toevoegen: krentenwegers, struweel, klein haar (=kaal), noodverbandje, jan-van-gent en zwerk. Operatie geslaagd.



Ook beter leren schrijven? Lees dan deze blogs:

Over de top

Door Carola Janssen in de categorie Steentje in je schoen op 26 januari 2011

Overcomplete aanbiedingOvermatig. Overdreven. Overcompleet. Over maakt een woord sterk. Maar als je niet oppast ga je over de top en zet de afdaling in. Een overcomplete haarbehandeling. Daar word je kaal van als je niet oppast.

Woorden die niet meer mogen (aflevering 1)

Door Maria Neele in de categorie Steentje in je schoen op 28 december 2010
Tags: , ,

‘Wij willen u tevens bedanken…’ Ja hoor! Tevens. Dat zég je toch niet!

Dan moet je het ook niet schrijven.

Reeds. Mag je alleen bij wijze van grap schrijven.Hetzelfde geldt voor reeds. Ook dat woord is bij ons in de ban. Jammer genoeg denken veel mensen dat het chiquer en dus beter is dan al. Zodra ze achter een toetsenbord zitten, kiezen ze andere, duurdere woorden. Zoals tevens in plaats van ook en betreffende in plaats van over. Ze denken dat je zo laat zien dat je niet van de straat bent.

Je hoeft geen formele taal te gebruiken om verzorgd en deskundig over te komen. Formele taal is niet fout, maar je doet er je lezer geen plezier mee. Ouderwetse woorden en zinnen helpen je niet om je doel te bereiken.

Het verschil tussen spreektaal en schrijftaal is iets wat door steile schoolmeesters en stoffige klerken is verzonnen. Het is denkbeeldig.

Goed voornemen voor 2011: weg ermee.

Reeds!

Wat mag ook nooit meer in 2011?

Prikkelbaar

Door Carola Janssen in de categorie Steentje in je schoen op 14 maart 2010
Tags: ,

Reclame van Dove

Ik wil helemaal niet af van prikkelende gevoelens. Geprikkeld worden is namelijk bijna altijd prettig. Ik probeer zelf ook altijd mijn lezers te prikkelen: om te reageren, om ergens op te klikken of gewoon, om verder te lezen. En dat doen ze alleen als het voor hen ook fijn is. Met een prikkend gevoel wil ik wel afrekenen. Of reageer ik nu te geprikkeld?