Jargon en beleidstaal. 3 tips om ermee af te rekenen

Door Carola Janssen in de categorie Gratis schrijftips op 19 juni 2010
Tags: , ,

LectuurGrondrechten waarborgen bij uitstek de menselijke autono­mie en de ontplooi­ing van de individuele persoonlijk­heid.

Ik zeg het dagelijks tegen de buurvrouw. Jij ook? En wat vind je van deze zinnen over marktwerking?

Het gaat namelijk niet simpel om de keuze overheid of markt bij het organiseren van de publieke diensten. Het gaat veel meer om een afweging van de effecten op de maatschappelijke welvaart en publieke belangen, waaronder werknemersbelangen.

Ben je er nog? Knipper even met je ogen, knijp jezelf in je arm.

Jargon. Goed of fout?

Jargon zijn alle begrippen waar je uitleg bij nodig hebt om de tekst te begrijpen. Jargon is dus niet per definitie fout. In gesprekken tussen collega’s scheelt jargon veel tijd, er schuilt dan weinig kwaad in. Behalve als je ook buiten je eigen kringetje verwacht dat iedereen weet waar je het over hebt.

Nog erger: beleidstaal

Beleidstaal is veel erger. Dat is taal die niet alleen krom staat van alle jargon maar bovendien zinnen bevat die zo ingewikkeld zijn dat je ze drie keer moet lezen om te begrijpen wat er staat (en dat heeft dus niet te maken met de lengte van de zin). Echt hardcore beleidstaal is dan ook nog eens zo genuanceerd dat je erbij in slaap valt. Het-kan-vriezen-het-kan-dooientekst. Misschien-wellicht-eventueelstukken. Je weet wel, zoals in de voorbeelden.

Afrekenen graag

Toch vonden de deelnemers aan onze training speech-schrijven deze zinnen heel normaal. Ze zagen het niet meer, want ze werken er dagelijks mee. Ze laten dagelijks zulke monsters uit hun tekstverwerkers glijden. Zo gaat dat als je lang voor dezelfde werkgever of in dezelfde branche werkt. Hoe reken je ermee af?

Tip 1: Vertel je verhaal aan de buurvrouw

Ik zou wel onder deze bladzij willen zijn

en door de letters heen van dit gedicht

kijken naar uw lezende gezicht

Dat dichtte Vroman ooit. Tekst wordt bloedeloos als je niet een mens van vlees en bloed voor je hebt om het verhaal aan te vertellen. Ik zie jou nu voor me, ik kijk door het beeldscherm heen naar je lezende gezicht.

Tip 2: Zeg wat je wil zeggen

Wat wil je nu eigenlijk zeggen? Wat bedoel je? Wat wil je van me? Maak expliciet wat je met alle woorden probeert duidelijk te maken. Wat betekent elk woord voor jou? Is dat hetzelfde als wat het voor mij wil zeggen? Zitten er holle woorden bij zonder betekenis? Stel jezelf deze vragen en geef antwoord. En doe iets met de antwoorden, natuurlijk. Soms krijg je met het antwoord per direct een betere, jargonvrije tekst retour.

Tip 3: Wees stoer, durf iets te beweren

Zet je benen stevig op de grond, je armen in je zij en roep het maar gewoon hard tegen de wereld. Zeker in de eerste versie van je tekst. Nuance is kruiderij, die voeg je aan het eind nog toe.

Toekomsttip: Gebruik TermTreffer

Volgend jaar komt TermTreffer op de markt, software waarmee je jargon uit je teksten kunt halen en waarmee organisaties hun medewerkers van kant-en-klare definities of synoniemen voorzien. Dat las ik net bij KennisLink. Dat lijkt me ideaal voor mijn deelnemers van gisteren. In één keer met een druk op de knop de oogkleppen kwijt. Tot die tijd, de Kiezel schrijftips.


Geprikkeld? Lees ook deze blog:

HP voor paal op reclamepaal

Door Maria Neele in de categorie De wenkbrauw op 8 juni 2010
Tags: , ,

De CEO en de marketingmanager van HP zitten bij elkaar in het hoofdkwartier in Palo Alto. Ondanks het prachtige weer in California is de stemming bedrukt. Het gaat niet goed met de verkoop van de printers.

CEO: “Sales are down, we’ve got to do something.” (De omzet is naar beneden, we moeten iets doen)*

MM: “Let’s start a world wide campaign!” (Laten we beginnen met een wereldwijde campagne)

CEO nods reluctantly. (CEO knikt tegenzin)

MM shows a colourful sketch: “Why not combine these cool visuals and this nice copy?” (MM toont een kleurrijke schets: Waarom niet combineren deze coole visuals en dit mooie exemplaar?)

He reads: “The HP LaserJet pays for itself in less than 1 year. After that, it pays your business.” (Hij leest: “De HP LaserJet betaalt zichzelf terug in minder dan 1 jaar. Na dat het loont je bedrijf.” O nee: …betaalt zichzelf binnen 1 jaar terug. Daarna betaalt het U!)

CEO shows some interest: “Nice!” (CEO enige belangstelling toont: Nice!)

CEO has second thoughts: “But if we’ll transfer that to Europe, we’ll have to translate it into a zillion languages! Imagine the costs! We’ll have to hire copywriters! (CEO heeft tweede gedachten: Maar als we dat de overdracht naar Europa, zullen we het moeten vertalen in een zillion talen! Stelt u zich de kosten! We moeten copywriters huren!)

MM: “I’ve got an idea: let’s use a free internet translator. That’ll save us big money!” (Ik heb een idee: laten we een vrije internetvertaler gebruiken. Dat zal ons redden het grote geld!)

CEO: “Now you’re talking!” (Nu je spreekt!)

MM: “Let’s get this done!” (Laten we dit gedaan!)

Zo moet het ongeveer gegaan zijn. Of ze hebben de stagiaire aan het werk gezet. Anders kan ik me niet voorstellen dat een bedrijf als HP een billboardcampagne inkoopt voor minstens anderhalve ton (honderdvijftig duizend euro!) en dat er in het hele proces tussen inkoop en uitvoering niemand (NIEMAND!) aan de bel heeft getrokken over die foute tekst in koeienletters. Hoe kan dat nou?

Jongens en meisjes van HP! Volgende keer wil Kiezel Communicatie best even voor een luttel bedrag kijken naar zo’n tekst, zodat jullie niet meer compleet voor paal staan op die reclamepaal. Dan hebben wij meteen budget om ook zo’n zelfverdienende printer te kopen. Koel!

*Dialoog vertaald met Google