Een blog schrijven, een artikel, een reactie op een ander artikel? De wil is er, maar er zijn altijd redenen waarom je aan het einde van de dag nog geen alinea hebt geproduceerd. Wat houdt je tegen?

Reden 1: Ik kan het beter vertellen dan schrijven

"Het zit wel goed in mijn hoofd en ik kan het ook vertellen, maar hoe schrijf ik het nou op?" Vaste prik, elke schrijftraining weer wordt me deze vraag gesteld. Veel mensen denken namelijk dat je ineens anders, formeler en officiëler moet formuleren als je schrijft. Alsof schrijftaal een vreemde taal is die je zou moeten leren.

Onzin!

De beste schrijftaal is normale, verzorgde spreektaal. Een truc die helpt: zoek het opnameprogramma op je mobiel of je computer op, vertel je verhaal zoals je het aan een vriend, collega of klant zou doen en luister het terug. Schrijf letterlijk op wat je hoort en maak er daarna goedlopende, korte zinnen van.

Reden 2: Al die onbenullige dingen, wie wil dat nou lezen?

"Zoveel bijzonders heb ik niet te melden." Als je gaat wachten met schrijven totdat je het middelpunt van het wereldnieuws wordt, kun je je toetsenbord beter op Marktplaats gaan aanbieden. Zoek het liever in het alledaagse, het gewone.

Alles wat jou bezighoudt, kan ook voor iemand anders interessant zijn. Je bent nooit de enige die iets merkwaardig, afschuwelijk, geweldig of raar vindt. Als je iets tegenkomt wat je opvalt, bijvoorbeeld op jouw vakgebied, ga dan na waarom dat is. En schrijf dat op. Zo precies mogelijk.

Reden 3: Anderen hebben er al over geschreven

"Er is al zoveel over geschreven. Wie zit er nou op mijn mening te wachten?" Alles is al gezegd en geschreven. En vaak heel goed, beter dan jij het doet misschien. Wie ben jij dan om er het zoveelste stuk over te schrijven? Wat voegt jouw mening toe?

Toen ik een paar weken geleden over dit onderwerp wilde gaan bloggen, schreef Suzanne Meijles van ProTaal er net over, en dat deed ze goed. Niets op af te dingen of aan toe te voegen. Ik liet het onderwerp liggen.

En toch heb ik het weer opgepakt. Ten eerste omdat jij het blog van Suzanne misschien niet kent - als dat zo is, moet je daar absoluut verandering in brengen - en ook omdat ik het weer net iets anders wil verwoorden. En tenslotte omdat ik mezelf wil bewijzen dat ik me van Reden 3 niets meer aantrek.

Reden 4: Het is zoveel werk

"Schrijven kost me zoveel tijd." Ja. Dat klopt. Vooral als je niet vaak schrijft, is het een megaklus om er een goed, samenhangend en boeiend artikel uit te persen.

Begin daarom met korte stukjes. Eén gedachte, uitgewerkt in twee of drie alinea's. Het hoeft niet allesomvattend te zijn en het hoeft niet perfect (zie Reden 2). En verzoen je met de gedachte dat je er tijd voor moet vrijmaken. Als je wilt bloggen, doe je dat met een reden. Je wilt in contact komen met de wereld, met je lezers. Je wilt ze deelgenoot maken van jouw kennis, van de ontwikkelingen op jouw vakgebied. Je wilt je profileren als deskundige.

Als je blogt over onderwerpen die te maken hebben met je vak, beschouw dat dan als investering in marketing en in je eigen expertise.

Reden 5: Hoe weet ik of het goed genoeg is?

"Wat als ze vinden dat het dom geklets is?" Middelmatige of slechte teksten, daar zijn er al genoeg van. Daar zit niemand op te wachten. Het moet dus perfect, niks op aan te merken, waterdicht, messcherp én onderhoudend. Was Reden 3 al een tegenhouder van jewelste, Reden 5 heeft mij nog vaker in zijn greep.

De angst om iets de wereld in te slingeren waar anderen schamper om zullen lachen, houdt me keer op keer tegen. Wat doe ik ertegen? Nog meer lezen, me documenteren, me indekken. Helpt dat? Nee natuurlijk.

Faalangst, de angst voor middelmatigheid, steeds weer opnieuw willen beginnen, niets goed genoeg vinden. En dus maar liever niets publiceren, dat is veel veiliger.

Een troostrijke tekst vond ik bij Copyblogger: "Understanding that you’re your own worst enemy when it comes to writing is invaluable, because you can conquer that enemy just by deciding to."

Ter harte genomen. Gedaan.

Reacties: (0)

Ik lees op de winkeldeur: ‘Vandaag gesloten vanaf 12 uur’. ‘Geopend tot 12 uur’ kan toch ook?

In een stappenplan: ‘Zorg dat er geen obstakels in de weg staan’. Schrijf liever: ‘Zorg voor een vrije doorgang’.

In een brief, hoe klantgericht (NOT!): ‘Pas als wij uw volledig ingevulde en ondertekende aanvraag hebben ontvangen…’ Ik word blijer van: ‘Zodra wij uw aanvraag hebben ontvangen…’

Oog voor afwijking

Hoe komt het toch dat we geneigd zijn om het negatieve te benadrukken? De verklaring is simpel. Ons brein heeft meer oog voor de afwijking dan voor het normale. Vanuit evolutionair standpunt handig en logisch, want iedere afwijking betekent: even opletten!

Resultaat

Maar nu de lezer. Je lezer is de klant van je boodschap. Je wilt dat hij je informatie of je standpunt accepteert. Handig om hem dan in een positieve stemming te brengen. Dragen woorden als gesloten, obstakels, pas als daartoe bij? Neu, ik denk ’t niet. Leer het van rasechte verkopers: houd de klant het resultaat voor. In dit geval: Geopend, vrije doorgang en zodra.

Neem een ander standpunt in

Positief schrijven heeft niets te maken met halfvolle of halflege glazen. Eerder met klant- en lezergericht communiceren. Er is net iets meer moeite voor nodig: neem letterlijk een ander standpunt in dan het voor de hand liggende.

Positief schrijven went snel. Als je de truc eenmaal door hebt, is het een eitje. En je wordt er blij van. Nu zet ik mijn roze bril op.

Reacties: (0)

Ik wil helemaal niet af van prikkelende gevoelens. Geprikkeld worden is namelijk bijna altijd prettig. Ik probeer zelf ook altijd mijn lezers te prikkelen: om te reageren, om ergens op te klikken of gewoon, om verder te lezen. En dat doen ze alleen als het voor hen ook fijn is. Met een prikkend gevoel wil ik wel afrekenen. Of reageer ik nu te geprikkeld?

Reacties: (0)

Wat is de overeenkomst tussen lekker skiën en een goed stukje schrijven? Nee, dat zijn niet mijn gedachten terwijl ik Italiaanse pistes onveilig maak, maar terugkijkend op een geslaagde dag komt zoiets weleens bij me op. Dingen die je leuk vindt, hebben vaak veel met elkaar gemeen. En ja, skiën en schrijven, ik zal niet zeggen dat het mijn passies zijn - ik zou niet durven - maar ik doe het allebei graag.

Overeenkomst 1: weten waar je naar toe wilt. Nou is dat met skiën makkelijk: naar beneden. Maar op wat meer gedetailleerd niveau is het evengoed complex. Voortdurend beslis je: daar draaien, let op die andere skiër en houd die snowboarder in de gaten. Net als bij schrijven: overzicht en controle houden en tegelijk ontspannen.

Overeenkomst 2: durven. Vertrouwen op je techniek, en tegelijk de grenzen opzoeken. Dat maakt het spannend en dan blijf je leren. Iets nieuws proberen, tegen jezelf zeggen: je kan ‘t! En als je een keer een uitglijer maakt: dat hoort er ook bij. Wie nooit valt, skiet (of schrijft) onder zijn niveau.

Overeenkomst 3: beginnen is moeilijk. Bijvoorbeeld als je bovenaan een steile helling staat of een schoon, leeg document voor je hebt. Aarzeling. Je moet ergens overheen (zie overeenkomst 2) en als je eenmaal bent begonnen, volgt de rest meestal vanzelf.

Overeenkomst 4: oefenen. Beter worden gaat met vallen en opstaan (zie weer overeenkomst 2). En wat de ene keer met gemak lukt, gaat de volgende dag moeizaam. Weet dan: de volgende keer doe je hetzelfde weer fluitend. Kijk de kunst af bij anderen die het beter kunnen dan jij. En vervolgens meters maken: oefenen, oefenen, oefenen.

Reacties: (0)

"Naar aanleiding van". Zo, daar staan tenminste alweer drie woorden van een nieuwe brief. "Met betrekking tot", weer drie woorden. "Ten gevolge van het feit dat...". Zes! Dat vult  lekker.

Het lijkt vaak of zakelijke briefschrijvers vooral verlegen zitten om vulling. Ze hebben niet zoveel te melden en schrijven hun boodschap daarom maar zo omslachtig mogelijk op. Als het even kan in formules die al gangbaar waren toen mijn moeder nog op kantoor zat (en dat was in de jaren vijftig van de vorige eeuw), want dat staat zo mooi en interessant. 

Ga toch weg! Vervang die voorzetselgedrochten door één gewoon woord. Voor bijvoorbeeld. Door of over. Of zeg het gewoon helemaal anders.

Schrijf me alsjeblieft geen zinnen meer als: "Vriendelijk vragen wij u deze orderbevestiging te controleren en graag vernemen wij uw reactie indien er vragen of opmerkingen zijn ontstaan met betrekking tot de inhoud ervan. Dit betreft een bevestiging van een serviceverlening naar aanleiding van een servicemelding."

Schrijf liever: "Zoals eerder met u is afgesproken, ontvangt u over x weken onze servicelevering. Wilt u deze orderbevestiging controleren? Als u nog vragen of opmerkingen hebt, kunt u ons bellen op nummer x of e-mailen via y." Gewoon. Zoals je het ook zegt.

Reacties: (3)

Wat is het verschil tussen naakt modeltekenen en naaktmodeltekenen?

Dat weet iedereen. Waarom is het dan toch zo lastig om onjuiste spaties uit te bannen? Het platform Signalering Onjuist Spatiegebruik voert een hopeloze strijd. Het naaktmodelvoorbeeld heb ik van hun site. De spatie tussen naakt en model won de verkiezing onjuiste spatie van het jaar, ik meen, 2007.  Perfect om uit te leggen waarom spaties zo belangrijk zijn.

Al dan niet een spatie brengt altijd een betekenisverschil met zich mee. Karsten Veerman heeft bovendien wetenschappelijk bewezen dat onjuiste spaties je begrip van een tekst significant vertragen; lees zijn rapport Aaneenschrijfregelkennisbegripsbeïnvloeding (pdf) maar.

Hoe dan ook, het is weer tijd voor de verkiezing van 2009. Mijn favoriet: lieve heersbeestjes. Ze heersen, maar zonder je geweld aan te doen, begrijp ik. Schattig!

Wat is ook weer de regel? Samenstellingen schrijf je aan elkaar. En een samenstelling is een woord dat bestaat uit twee of meer woorden die je ook zelfstandig kunt gebruiken.

Reacties: (0)

Er wordt heel veel plaatsgevonden in het Nederlandse taalgebied. Je kunt het zo gek niet bedenken of het vindt plaats. Google maar eens: 1.650.000 resultaten! Plaatsvinden is dan ook een handig woord, net als zijn broertje gebeuren. Het is een stoplap. Nee, erger nog: een duizenddingendoekje. Je kunt het overal voor gebruiken. Jammer alleen dat die woorden je tekst zo saai, kleurloos en star maken. Want waar blijft de actie?

Wat willekeurige voorbeelden:

De voorstelling vindt plaats om 20.00 uur...
De eerstvolgende meeloopdag (...) vindt plaats op woensdag (...)
De juryvergadering vindt plaats om 12.00 uur.
De pleurapunctie vindt plaats om de longen te ontlasten van een patiënt die een te grote hoeveelheid pleuravocht produceert.
Financiële instellingen zijn verplicht om de identiteit van hun cliënten vast te stellen. Deze identificatie vindt plaats om ongebruikelijke transacties te kunnen melden.

En nu hoe het anders kan:

De voorstelling begint om 20.00 uur...
De eerstvolgende meeloopdag is op woensdag (...)
De jury vergadert vanaf 12.00 uur.
De pleurapunctie ontlast de longen van een patiënt die een te grote hoeveelheid pleuravocht produceert.
Financiële instellingen zijn verplicht om de identiteit van hun cliënten vast te stellen. Door deze identificatie kunnen ze ongebruikelijke transacties melden.

Plaatsvinden is een mooie truc om de handelende persoon uit beeld te houden, net als de passieve of lijdende vorm. Dat is niet altijd fout, maar vraag je elke keer af als je plaatsvinden of gebeuren wilt schrijven of het ook anders kan. En doe dat dan. Varieer. Schrijf actief. Lekker fris.

Want dat heb je met duizenddingendoekjes: ze gaan al snel muf ruiken.

Reacties: (0)

Plantpot. Het woord staart me aan in 12 centimeter grote letters in de parkeergarage van Ikea (we hebben een nieuw kantoor in te richten en we letten op de kleintjes). Plantpot. Jongens en meisjes advertentieschrijvers, dat kán toch niet? Dat hóór je toch!

Maar waarom weet ik zo zeker dat plantpot niet kan? Mmm, daar moet ik het antwoord op schuldig blijven. Ja, omdat het ook plantenbak is. Maar dat is nog geen reden. Je hebt visnet én vissenkop, bijvoorbeeld. Ja, het is wel plantkas, maar daarbij is het eerste deel afgeleid van het werkwoord planten, niet van het zelfstandig naamwoord plant.

Toegegeven, je hebt plantnaam in het woordenboek, als vormvariant van plantennaam, maar dat is een uitzondering tussen meer dan honderd samenstellingen met het zelfstandig naamwoord plant. Plantenpot echter staat er helaas niet in.

Schiet je al wortel? De regels voor de tussenklank e (sjwa geheten, prachtig woord voor de 'uh'-klank) zijn niet eenduidig, zo blijkt ook uit een artikel van Onze Taal. Je schrijft hem als je 'm hoort en meestal is er een tussen-e(n) als het eerste deel een zelfstandig naamwoord van één lettergreep is.

Tja, daar kunnen we geen wedstrijd op fluiten natuurlijk. Het woord plantpot druist gewoon tegen mijn woordgevoel in. Is dat genoeg?

Reacties: (4)

Kiezel Communicatie gaat verhuizen. We vroegen dus een telefoonaansluiting aan op ons nieuwe adres. Moed verzameld. KPN gebeld. Een half uur verder, alle gegevens verteld, gespeld en herhaald en het leek geregeld.

De tussenstappen wil ik je besparen (want het ging natuurlijk niet in één keer goed), maar uiteindelijk ontvingen we een brief met de opdrachtbevestiging en de afspraken voor een bezoek van de monteur. So far, so good. O nee, toch niet!

Was die brief gericht aan Kiezel Communicatie? Welnee. Geadresseerd aan Nelle. Niet aan mevrouw Neele, ook niet aan mevrouw M. Neele, nee, aan Nelle. Zonder enige toevoeging. Had die KPN-mevrouw haar nagels zitten lakken toen ik haar braaf meldde: "N-E-E-L-E, voorletter M"? En waarom stond in de aanhef 'Geachte heer/mevrouw Nelle'? Had ze geen keuzeknopje man/vrouw in haar elektronische formulier?

KPN vraagt je na een gesprek met de serviceafdeling mee te doen met een klantonderzoek. Of het telefoongesprek naar wens is verlopen, zeg maar. Ja hoor, dat ging prima. Ik ben alleen niet erg gecharmeerd van het schriftelijke vervolg.

Los van de inhoud verwacht ik van de KPN dat elementaire zaken als adressering en aanhef van een brief kloppen. En daar doen ze dan weer geen klantonderzoek naar.

Bij deze dan maar: Boe!

Reacties: (2)

Internetters zijn ongeduldige lezers. Ze willen niets liever dan klikken, scannen, zappen. Als schrijver heb je hooguit drie seconden de tijd om de aandacht te vangen, en nog een paar tellen later beslist Snelle Henkie of hij wil doorlezen of niet. Je moet je stinkende best doen om hem vast te houden; twee keer met je ogen knipperen en weg is-ie. Hoe voorkom je dat? Vijf tips om teksten met meer kleefkracht te schrijven.

1. Schrijf over mensen
Formuleer de kern van je boodschap in één of twee zinnen en maak er dan een verhaal van. Concreet, aansprekend. Zorg dat het over mensen gaat. En beantwoord met je boodschap een concrete vraag van een speurende internetter.

2. Het belangrijkste eerst
Begin met het belangrijkste. Nee, het belangrijkste vooraan. Het eerste woord, bedoel ik. Eerst de kern, dus, vooraan in de zin. Vervelend hè? Houd het wel leesbaar en denk bij elk stukje, elke alinea en elke zin na over wat het belangrijkste is. En zet dat vooraan.

3. Gebruik haakjes
Zorg voor ‘haakjes’ in je verhaal. Haakjes zijn woorden, beelden, associaties die aan mensen blijven plakken als klittenband. Die ‘o, ja!’ oproepen. Begrippen die mensen herkennen, zoals Kleinduimpje in ons kiezelverhaal.

4. Wissel af
Maak je zinnen niet te lang en kijk tegelijkertijd uit voor staccatotekst. Wissel af. Gebruik langere en korte zinnen door elkaar. Vermijd zinnen met meer dan één bijzin, want daardoor wordt je tekst minder goed leesbaar. En dan is Snelle Henkie rap verdwenen.

5. Nodig uit
Schrijf actief, direct en nodig uit tot actie. Gebruik de gebiedende wijs. ‘Vraag de brochure aan’, ‘Schrijf je in voor onze nieuwsbrief’. Henkie is dan wel snel, hij is ook volgzaam. En gek op klikken.

Reacties: (0)