Grondrechten waarborgen bij uitstek de menselijke autono­mie en de ontplooi­ing van de individuele persoonlijk­heid.

Ik zeg het dagelijks tegen de buurvrouw. Jij ook? En wat vind je van deze zinnen over marktwerking?

Het gaat namelijk niet simpel om de keuze overheid of markt bij het organiseren van de publieke diensten. Het gaat veel meer om een afweging van de effecten op de maatschappelijke welvaart en publieke belangen, waaronder werknemersbelangen.

Ben je er nog? Knipper even met je ogen, knijp jezelf in je arm.

Jargon. Goed of fout?

Jargon zijn alle begrippen waar je uitleg bij nodig hebt om de tekst te begrijpen. Jargon is dus niet per definitie fout. In gesprekken tussen collega's scheelt jargon veel tijd, er schuilt dan weinig kwaad in. Behalve als je ook buiten je eigen kringetje verwacht dat iedereen weet waar je het over hebt.

Nog erger: beleidstaal

Beleidstaal is veel erger. Dat is taal die niet alleen krom staat van alle jargon maar bovendien zinnen bevat die zo ingewikkeld zijn dat je ze drie keer moet lezen om te begrijpen wat er staat (en dat heeft dus niet te maken met de lengte van de zin). Echt hardcore beleidstaal is dan ook nog eens zo genuanceerd dat je erbij in slaap valt. Het-kan-vriezen-het-kan-dooientekst. Misschien-wellicht-eventueelstukken. Je weet wel, zoals in de voorbeelden.

Afrekenen graag

Toch vonden de deelnemers aan onze training speech-schrijven deze zinnen heel normaal. Ze zagen het niet meer, want ze werken er dagelijks mee. Ze laten dagelijks zulke monsters uit hun tekstverwerkers glijden. Zo gaat dat als je lang voor dezelfde werkgever of in dezelfde branche werkt. Hoe reken je ermee af?

Tip 1: Vertel je verhaal aan de buurvrouw

Ik zou wel onder deze bladzij willen zijn

en door de letters heen van dit gedicht

kijken naar uw lezende gezicht

Dat dichtte Vroman ooit. Tekst wordt bloedeloos als je niet een mens van vlees en bloed voor je hebt om het verhaal aan te vertellen. Ik zie jou nu voor me, ik kijk door het beeldscherm heen naar je lezende gezicht.

Tip 2: Zeg wat je wil zeggen

Wat wil je nu eigenlijk zeggen? Wat bedoel je? Wat wil je van me? Maak expliciet wat je met alle woorden probeert duidelijk te maken. Wat betekent elk woord voor jou? Is dat hetzelfde als wat het voor mij wil zeggen? Zitten er holle woorden bij zonder betekenis? Stel jezelf deze vragen en geef antwoord. En doe iets met de antwoorden, natuurlijk. Soms krijg je met het antwoord per direct een betere, jargonvrije tekst retour.

Tip 3: Wees stoer, durf iets te beweren

Zet je benen stevig op de grond, je armen in je zij en roep het maar gewoon hard tegen de wereld. Zeker in de eerste versie van je tekst. Nuance is kruiderij, die voeg je aan het eind nog toe.

Toekomsttip: Gebruik TermTreffer

Volgend jaar komt TermTreffer op de markt, software waarmee je jargon uit je teksten kunt halen en waarmee organisaties hun medewerkers van kant-en-klare definities of synoniemen voorzien. Dat las ik net bij KennisLink. Dat lijkt me ideaal voor mijn deelnemers van gisteren. In één keer met een druk op de knop de oogkleppen kwijt. Tot die tijd, de Kiezel schrijftips.

Reacties: (2)

Slim verkopen in vier eenvoudige stappen, hoe gaat dat? Sonia Simone van Copyblogger legt het me uit in aflevering 14 van haar gratis cursus Internetmarketing voor Slimme Mensen. Natuurlijk ben jij ook slim, en abonneer je je direct op deze geweldige artikelenreeks, maar dan duurt het nog 14 weken voordat je deze top-aflevering onder ogen krijgt. Ik vat ‘m vast voor je samen.

Het is een trucje van iemand die het weer van iemand anders heeft, en die wéér van iemand anders, en die… Sonia geeft het eerlijk toe, ze heeft het niet zelf verzonnen. Een klassieker, zullen we maar zeggen.

Laat ik meteen een poging doen haar methode toe te passen. Lees mee en laat me weten of het voor jou werkt.

Stap 1. Wat heb ik voor je in petto?

Beantwoord kort de volgende vragen over je product: wat is het, voor wie is het, wat doet het?

Een ultrakorte workshop bloggen van één avond op donderdag 20 mei, voor professionals die hun weblog interessant willen maken en tot leven willen wekken.

Dat is voorlopig genoeg. Door naar…

Stap 2. Wat levert het je op?

Hier gaat het om de vraag: hoe maakt mijn dienst of product jouw leven beter of makkelijker? Valkuil bij deze stap is om hier de eigenschappen van je product of dienst te beschrijven, maar vergis je niet, het gaat om het eindresultaat. Het aloude plaatje van vóór en na de behandeling, met nadruk op erná.

Na de workshop kun je:

• interessante nieuws-items selecteren;

• op een actieve, prikkelende en aansprekende manier schrijven;
  

• inspiratie vinden op internet en in het nieuws.

Nu ga je nog even terug naar stap 1: beschrijf een paar eigenschappen van je product. Wat zit er in de doos? In mijn geval:

Je leert:

• heldere en directe berichten te schrijven voor jouw eigen doelgroep;

• hoe je direct ter zake komt en lezers meteen je verhaal binnentrekt;

• hoe je ze in actie krijgt en reacties losmaakt.

En leg de nadruk op een aantrekkelijk extraatje:

Bovendien krijg je een handige checklist – Tien Blogregels waarmee je lezers trekt – die je direct kunt toepassen.

Stap 3. Wie ben je?

In deze stap gaat het om het aloude geloofwaardigheidsprincipe, de ethos uit de Griekse retoricaleer. Als de lezer jou autoriteit toekent en welwillend tegenover je staat, zal hij eerder iets van je aannemen. Laat hier bijvoorbeeld ook zien dat je uit eigen ervaring weet met welke problemen je potentiële klant worstelt.

Bloggen is een kwestie van discipline en gewoon doen. We weten zelf al te goed hoe lastig het is om het vol te houden en steeds trouw te schrijven, maar we weten ook hoe leuk het is om stukjes te publiceren en reacties van lezers te krijgen.

Stap 4. De call-to-action!

Vertel de lezer klip en klaar wat hij moet doen. Het liefst met een flinke button, zonder omhaal van woorden en als het even kan met nadruk op een beperkte verkrijgbaarheid:

Er zijn nog slechts drie plaatsen open; inschrijven kan tot en met 21 juni.

Je bepaalt zelf na afloop hoeveel je betaalt.

Schrijf je nu in!

Verkocht?

En? Heb je geklikt? Werkt het voor jou of wacht je nog even? Wat maakte dat je wel of niet geïnteresseerd raakte? Laat het me weten, ik ben benieuwd.

Reacties: (2)

Je naam in de aanhef van een nieuwsbrief. Is dat prettig? Je wordt tenslotte persoonlijk aangesproken. Socialmediaguru Erwin Blom vindt het maar niks. Doen alsof je persoonlijk iemand aanspreekt terwijl overduidelijk is dat je voornaam uit een database komt, is het hoogstonpersoonlijke wat er is, volgens hem. En daar zit wel wat in.

Het is enorm verleidelijk om je nieuwsbrief te personaliseren. Onderzoek wijst uit dat die dan veel beter gelezen wordt. Maar als je tegelijkertijd meer irritatie opwekt, schiet je wellicht in je eigen voet. Mij irriteert het niet, als mijn voornaam tenminste maar met mate gebruikt wordt. En met mate, dat is dus één keer. Het bevestigt dat het een nieuwsbrief is waar ik me zelf voor ingeschreven heb.

Automatische Twitterberichtjes van mensen die zogenaamd blij zijn dat je ze volgt, vind ik net zo irritant als Erwin. Als je al de behoefte voelt om mensen daarvoor te bedanken, doe dat dan persoonlijk. Zulke massa's followers krijg je nou ook weer niet. (Al gebiedt de eerlijkheid toe te geven dat ik ook kort zo'n melding had, tot ik inderdaad besefte dat dit het toppunt van onpersoonlijk is).

En nu we toch socialmediaetiquettevoorschriften aan het formuleren zijn: als je verheugd bent dat iemand je volgt op Twitter, vertel dat niet alleen ongeautomatiseerd, maar ook privé aan je nieuwe follower, via een direct message. Het ziet er zo zelfingenomen uit, die openbare verkondigingen. Ik krijg dan de neiging om je weer te unfollowen. Met mijn persoonlijke groeten - Carola.

Reacties: (7)

Hoe oubollig is het woord oubollig? In elk geval is het een woord dat de moeite van het bewaren waard is, vind ik. Het is een fijne voor de Vereniging ter bevordering van het gebruik van het bedreigde Nederlandse woord. Ik ben gek op oubollige woorden. Maar niet in teksten die voor iedereen zijn, zoals ambtelijke teksten. Ambtelijk taalgebruik zou gelijk moeten staan aan helder, concreet, eenvoudig, begrijpelijk. Het tegendeel is waar. Ambtenaren horen te schrijven voor iedereen, maar ze doen het niet.

Taalcampagne Helder Haags

In Den Haag werken ze er al jaren hard aan om helder Haags tot norm te verheffen. De taalcampagne met die naam poogde tussen 2006 en 2008 ambtenaren op het rechte schrijfpad te krijgen en te houden. Zo kwam er een woordenboek voor ambtenaren die helder willen schrijven. Sinds deze week staat dit ambtelijk woordenboek online. Ook reuzehandig voor mensen die documenten van de overheid niet begrijpen. 

Puistjes uitknijpen

In het woordenboek, ontwikkeld door collega Wouter de Koning van Tekstbureau Lekker Helder, vind je de hedendaagse vertaling van oubollige woorden, moeilijke woorden, en zogenaamde puistwoorden. Dat zijn woorden zoals middelen in plaats van geld, of pilot in plaats van proef(project). Die woorden moet je je tekst uitknijpen zoals een puistje, schrijft Wouter. Brr.

Lintje

Wouter verdient wat mij betreft een lintje. En als alle ambtelijke schrijvers zijn woordenboek nu gaan gebruiken wordt ambtelijketaalgebruiker misschien zelfs wel een geuzennaam. En als dat woord je te oubollig is: dat is een erenaam die eerst scheldwoord was...

Reacties: (0)

Onder dankzegging voor uw aanvrage doet het ons genoegen u als volgt te mogen offreren. 

Huh? Welk jaar is het ook weer? Van welke eeuw? Deze offerte kreeg ik zojuist per e-mail, maar de tekst zou je eerder verwachten op geschept papier, handgeschreven en met lakzegel bekrachtigd. Nu weet ik toevallig dat de afzender een goede leverancier is, maar als het ons eerste contact was geweest, ging ik twijfelen aan zijn uiterste houdbaarheidsdatum.

Hoe moet het wel? Ach, ik ben snel tevreden.

Bedankt voor uw aanvraag. Met plezier breng ik deze offerte uit.

Zoiets. Doe niet moeilijk, doe niet dik, wees direct en schrijf wat je zou zeggen. Verzorgde spreektaal, meer is niet nodig om mij aan te spreken.

Hopende u hiermede van dienst geweest te zijn. 

Voor den donder. Hij sluit af in stijl, zullen we maar denken.

Reacties: (2)

Je gaat naar een webwinkel om iets te bestellen. Op de eerste pagina krijg je uitleg waarom het zo handig is om in een webwinkel te kopen. Je kunt bestellen wanneer je wilt, je krijgt de spullen de volgende dag thuis bezorgd. Je betaalt veilig en de spullen zijn verzekerd.

Ja duh! Dat zijn precies de redenen dat je naar die webwinkel gaat!

Ander voorbeeld. Je wilt een hulp in de huishouding. Je gaat naar de website van een bemiddelingsbureau en die verwelkomt je met uitleg hoe fijn het wel niet is om een hulp te hebben. Zo houd je namelijk meer tijd over voor je gezin en de dingen die je echt wilt doen. 

Goh, wat een eye-opener. Je had zeker géén idee dat je daarom iemand zocht, toch?

Voordelen

Dit tweede voorbeeld is van Gerry McGovern die in een hilarische blogpost beschrijft hoe zijn zoektocht naar iemand die zijn huis wil poetsen, gefrustreerd wordt door 'silly marketeers'. Je bezoekt een website niet om te weten te komen wat de voordelen zijn van die dienst of dat product. Die weet je namelijk als geen ander. Je wilt een taak volbrengen. Iets kopen. Je inschrijven. Informatie aanvragen. Te weten komen wat iets kost. Een telefoonnummer achterhalen. WAAROM LATEN ZE JE DAT NIET GEWOON DOEN?

Tijd verliezen

McGovern noemt het één van de grootste valkuilen van webtekstenschrijvers. Je concentreren op de doelen van je lezer, in plaats van de taken die je wilt uitvoeren. Die doelen zijn natuurlijk belangrijk, maar op het moment dat je 'hulp in de huishouding' bij Google intikt, zijn die je al lang duidelijk. Daar wil je geen tijd aan verliezen.

Een andere ergernis van McGovern zijn de grote foto's van blije mensen. "Vind je bij Twitter een knappe man die je toelacht en zegt: "Communicatie is zó leuk, moet je ook eens proberen?" Hup, weg ermee en help me mijn taak volbrengen.

Reacties: (1)

Ik lees op de winkeldeur: ‘Vandaag gesloten vanaf 12 uur’. ‘Geopend tot 12 uur’ kan toch ook?

In een stappenplan: ‘Zorg dat er geen obstakels in de weg staan’. Schrijf liever: ‘Zorg voor een vrije doorgang’.

In een brief, hoe klantgericht (NOT!): ‘Pas als wij uw volledig ingevulde en ondertekende aanvraag hebben ontvangen…’ Ik word blijer van: ‘Zodra wij uw aanvraag hebben ontvangen…’

Oog voor afwijking

Hoe komt het toch dat we geneigd zijn om het negatieve te benadrukken? De verklaring is simpel. Ons brein heeft meer oog voor de afwijking dan voor het normale. Vanuit evolutionair standpunt handig en logisch, want iedere afwijking betekent: even opletten!

Resultaat

Maar nu de lezer. Je lezer is de klant van je boodschap. Je wilt dat hij je informatie of je standpunt accepteert. Handig om hem dan in een positieve stemming te brengen. Dragen woorden als gesloten, obstakels, pas als daartoe bij? Neu, ik denk ’t niet. Leer het van rasechte verkopers: houd de klant het resultaat voor. In dit geval: Geopend, vrije doorgang en zodra.

Neem een ander standpunt in

Positief schrijven heeft niets te maken met halfvolle of halflege glazen. Eerder met klant- en lezergericht communiceren. Er is net iets meer moeite voor nodig: neem letterlijk een ander standpunt in dan het voor de hand liggende.

Positief schrijven went snel. Als je de truc eenmaal door hebt, is het een eitje. En je wordt er blij van. Nu zet ik mijn roze bril op.

Reacties: (0)

We bieden visuele ondersteuning aan uw presentatie

We hebben de inrichting verzorgd van het restaurant

U kunt een wandeling maken door de kasteeltuin.

Drie zinnetjes van drie willekeurige websites. Wat is er mis met deze zinnen? Ze zijn vermoord. Door een heel nare en geniepige sluipmoordenaar, genaamd naamwoordstijl. Dat klinkt onschuldig, maar naamwoordstijl is levensgevaarlijk voor gezonde communicatie. Werkwoorden, die even daarvoor nog energiek hun taak verrichtten, liggen voor pampus achter een ook al zo onschuldig lijkend lidwoord. En het erge is: volkomen nodeloos! Het is zinloos geweld...

Moord

Wat is er gebeurd? Laten we detective spelen. Sporenonderzoek met vergrootglas. Ik zie drie keer een woord dat eindigt op -ing. -ing is de vingerafdruk van de moordenaar. Net als -name en -atie. Als je één van die drie ziet, weet je zeker dat er iets niet in de haak is.

Nog een clue. Bieden, verzorgen, maken. Wat betekenen die werkwoorden in deze zinnen? Ze houden zich verdacht op, maar er zit geen actie in. Ze hangen maar wat rond, ze lijken geen overlast te geven, maar dat is schijn. Ze hebben zojuist een vitaal werkwoord om zeep geholpen.

Redding

Ondersteuning bieden. Een inrichting verzorgen. Een wandeling maken. Zie je nu wat er gebeurd is? De moordenaar maakte een zelfstandig naamwoord van een werkwoord. Gelukkig wek je ze met een eenvoudige heimlichmanoeuvre weer tot leven. Kiep dat loze werkwoord eruit en kijk wat er gebeurt: ondersteunen. Inrichten. Wandelen. Heerlijk, al dat leven in het voorjaar.

Reacties: (6)

"Naar aanleiding van". Zo, daar staan tenminste alweer drie woorden van een nieuwe brief. "Met betrekking tot", weer drie woorden. "Ten gevolge van het feit dat...". Zes! Dat vult  lekker.

Het lijkt vaak of zakelijke briefschrijvers vooral verlegen zitten om vulling. Ze hebben niet zoveel te melden en schrijven hun boodschap daarom maar zo omslachtig mogelijk op. Als het even kan in formules die al gangbaar waren toen mijn moeder nog op kantoor zat (en dat was in de jaren vijftig van de vorige eeuw), want dat staat zo mooi en interessant. 

Ga toch weg! Vervang die voorzetselgedrochten door één gewoon woord. Voor bijvoorbeeld. Door of over. Of zeg het gewoon helemaal anders.

Schrijf me alsjeblieft geen zinnen meer als: "Vriendelijk vragen wij u deze orderbevestiging te controleren en graag vernemen wij uw reactie indien er vragen of opmerkingen zijn ontstaan met betrekking tot de inhoud ervan. Dit betreft een bevestiging van een serviceverlening naar aanleiding van een servicemelding."

Schrijf liever: "Zoals eerder met u is afgesproken, ontvangt u over x weken onze servicelevering. Wilt u deze orderbevestiging controleren? Als u nog vragen of opmerkingen hebt, kunt u ons bellen op nummer x of e-mailen via y." Gewoon. Zoals je het ook zegt.

Reacties: (3)

Hallo, ik wil mezelf introduceren en wat meer vertellen over mijn plannen en mogelijkheden. 

Dit briefje kreeg ik een tijdje terug. Pas in de tiende zin kom ik te weten wat de schrijfster van me wil: ze is op zoek naar mensen die met haar een kantoor willen huren. Waarom doet ze me dit aan? Waarom vertelt ze dat niet meteen?

Ja, het is soms lastig om meteen ter zake te komen. Je moet zelf nog op stoom komen. Je hebt het gevoel dat je moet inleiden, dat je de voorgeschiedenis moet beschrijven. Maar als je me niet direct bij mijn kladden grijpt, ben ik weg. Nou ja... in dit geval heb ik doorgelezen omdat ik dacht: dit is een goed voorbeeld voor een blogje over het begin van je verhaal.

Nog een voorbeeld.

Hiermee wil ik reageren op uw brief d.d. 10 januari.

Zég niet dat je gaat reageren, maar reageer! Natuurlijk mag je refereren aan eerdere correspondentie, maar doe dat inhoudelijk:

In uw brief van 10 januari vroeg u om ....

Wij werken met een van oorsprong Italiaanse interactieontwerper. Hij zei in een eerste gesprek met ons: "Het gaat om de hienout". De wat? "De hienout". Oooooo, de inhoud. Het gaat om de hienout is sindsdien een gevleugelde uitdrukking op het Kiezelkantoor. Met andere woorden: scheer die wol weg en geef me vlees!

In een volgende blogpost: Geef me vlees (geen botjes).

Reacties: (2)