Grondrechten waarborgen bij uitstek de menselijke autono­mie en de ontplooi­ing van de individuele persoonlijk­heid.

Ik zeg het dagelijks tegen de buurvrouw. Jij ook? En wat vind je van deze zinnen over marktwerking?

Het gaat namelijk niet simpel om de keuze overheid of markt bij het organiseren van de publieke diensten. Het gaat veel meer om een afweging van de effecten op de maatschappelijke welvaart en publieke belangen, waaronder werknemersbelangen.

Ben je er nog? Knipper even met je ogen, knijp jezelf in je arm.

Jargon. Goed of fout?

Jargon zijn alle begrippen waar je uitleg bij nodig hebt om de tekst te begrijpen. Jargon is dus niet per definitie fout. In gesprekken tussen collega's scheelt jargon veel tijd, er schuilt dan weinig kwaad in. Behalve als je ook buiten je eigen kringetje verwacht dat iedereen weet waar je het over hebt.

Nog erger: beleidstaal

Beleidstaal is veel erger. Dat is taal die niet alleen krom staat van alle jargon maar bovendien zinnen bevat die zo ingewikkeld zijn dat je ze drie keer moet lezen om te begrijpen wat er staat (en dat heeft dus niet te maken met de lengte van de zin). Echt hardcore beleidstaal is dan ook nog eens zo genuanceerd dat je erbij in slaap valt. Het-kan-vriezen-het-kan-dooientekst. Misschien-wellicht-eventueelstukken. Je weet wel, zoals in de voorbeelden.

Afrekenen graag

Toch vonden de deelnemers aan onze training speech-schrijven deze zinnen heel normaal. Ze zagen het niet meer, want ze werken er dagelijks mee. Ze laten dagelijks zulke monsters uit hun tekstverwerkers glijden. Zo gaat dat als je lang voor dezelfde werkgever of in dezelfde branche werkt. Hoe reken je ermee af?

Tip 1: Vertel je verhaal aan de buurvrouw

Ik zou wel onder deze bladzij willen zijn

en door de letters heen van dit gedicht

kijken naar uw lezende gezicht

Dat dichtte Vroman ooit. Tekst wordt bloedeloos als je niet een mens van vlees en bloed voor je hebt om het verhaal aan te vertellen. Ik zie jou nu voor me, ik kijk door het beeldscherm heen naar je lezende gezicht.

Tip 2: Zeg wat je wil zeggen

Wat wil je nu eigenlijk zeggen? Wat bedoel je? Wat wil je van me? Maak expliciet wat je met alle woorden probeert duidelijk te maken. Wat betekent elk woord voor jou? Is dat hetzelfde als wat het voor mij wil zeggen? Zitten er holle woorden bij zonder betekenis? Stel jezelf deze vragen en geef antwoord. En doe iets met de antwoorden, natuurlijk. Soms krijg je met het antwoord per direct een betere, jargonvrije tekst retour.

Tip 3: Wees stoer, durf iets te beweren

Zet je benen stevig op de grond, je armen in je zij en roep het maar gewoon hard tegen de wereld. Zeker in de eerste versie van je tekst. Nuance is kruiderij, die voeg je aan het eind nog toe.

Toekomsttip: Gebruik TermTreffer

Volgend jaar komt TermTreffer op de markt, software waarmee je jargon uit je teksten kunt halen en waarmee organisaties hun medewerkers van kant-en-klare definities of synoniemen voorzien. Dat las ik net bij KennisLink. Dat lijkt me ideaal voor mijn deelnemers van gisteren. In één keer met een druk op de knop de oogkleppen kwijt. Tot die tijd, de Kiezel schrijftips.

Reacties: (2)

Is mondeling communiceren beter, makkelijker, effectiever dan schriftelijk communiceren? En zeker als het gaat om emoties. Kun je die wel echt overbrengen via geschreven tekst?

Die vraag kreeg ik vandaag van één van de deelnemers aan onze blogworkshop afgelopen donderdag. Hij liep ertegenaan dat emoties zo lastig over te brengen zijn op papier (of dat nou virtueel papier is of niet).

Communicatierangorde

J. schreef: "In mondelinge communicatie kun je de emoties gewoon overbrengen, met je gezichtsuitdrukking, intonatie en lichaamstaal." In zijn mail komt hij tot de volgende rangorde als het gaat over communicatie en emotie:

• Mondelinge 1-op-1 communicatie

• Telefoneren

• Schrijven (bloggen)

• Sms'en

Sms'en beschrijft hij als heel kort en bondig je boodschap overbrengen, "dus bijna emotieloos...".

Feedback

Maar wie heeft nooit een sms'je gehad dat ontroerde, boos maakte of verraste? J's hiërarchische indeling klopt dan ook niet. Ja, het is waar dat je in een gesprek makkelijker emoties overbrengt. Omdat de luisteraar je stimuleert door vragen te stellen, omdat je directe feedback krijgt (in woord en beeld) op wat je te berde brengt. Maar als je je oefent in schrijven kun je daarmee alle emoties (maar ook ideeën, plannen, overwegingen, strategieën) doelgericht en direct overbrengen.

In je hoofd

Als je schrijft kom je direct in iemands hoofd. Ik zit nu pontificaal in jouw hoofd. Je wordt niet afgeleid door mijn blote zomerjurk, je ruikt niet dat ik al te lang in een te warm kantoor hard aan het werk was, je vraagt je niet af of ik met die zachte g wel een echte Rotterdammer ben. Ik zit nu in jouw hoofd en fluister rechtstreeks je gedachten in. En als ik zou willen, je hart in. Maar het gaat me er nu niet om je te emotioneren.

Emoties kun je altijd kwijt

Welke vorm van communicatie je kiest hangt af van je vaardigheden, de gelegenheid, het onderwerp, je doelgroep. Maar emoties kun je altijd kwijt. Of het nu in een gesprek is of via het kortste sms'je.

Reacties: (4)

Ik lees op de winkeldeur: ‘Vandaag gesloten vanaf 12 uur’. ‘Geopend tot 12 uur’ kan toch ook?

In een stappenplan: ‘Zorg dat er geen obstakels in de weg staan’. Schrijf liever: ‘Zorg voor een vrije doorgang’.

In een brief, hoe klantgericht (NOT!): ‘Pas als wij uw volledig ingevulde en ondertekende aanvraag hebben ontvangen…’ Ik word blijer van: ‘Zodra wij uw aanvraag hebben ontvangen…’

Oog voor afwijking

Hoe komt het toch dat we geneigd zijn om het negatieve te benadrukken? De verklaring is simpel. Ons brein heeft meer oog voor de afwijking dan voor het normale. Vanuit evolutionair standpunt handig en logisch, want iedere afwijking betekent: even opletten!

Resultaat

Maar nu de lezer. Je lezer is de klant van je boodschap. Je wilt dat hij je informatie of je standpunt accepteert. Handig om hem dan in een positieve stemming te brengen. Dragen woorden als gesloten, obstakels, pas als daartoe bij? Neu, ik denk ’t niet. Leer het van rasechte verkopers: houd de klant het resultaat voor. In dit geval: Geopend, vrije doorgang en zodra.

Neem een ander standpunt in

Positief schrijven heeft niets te maken met halfvolle of halflege glazen. Eerder met klant- en lezergericht communiceren. Er is net iets meer moeite voor nodig: neem letterlijk een ander standpunt in dan het voor de hand liggende.

Positief schrijven went snel. Als je de truc eenmaal door hebt, is het een eitje. En je wordt er blij van. Nu zet ik mijn roze bril op.

Reacties: (0)

Passie voor gordijnen. Dat heeft de winkel om de hoek. PASSIE! Voor gordijnen nog wel. Wat moet ik me daar bij voorstellen? Een dag zonder gordijnen is een dag niet geleefd? Ik ontmoet vaak ondernemers met passie voor hun bedrijf. Ze hebben hart voor hun zaak, vertaal ik maar even. Dat is ook goed. Maar zodra je het opschrijft, krijgt het iets belachelijks.

Google op passie voor en je vindt passie voor preken, passie voor pellets, passie voor kaartjes, passie voor autisme, passie voor vilt, passie voor Midden-Delfland en zelfs passie voor passie. Deze passies maken me giechelig. Waarom? Passie laat je zien, je zegt niet dat je het hebt.

In de dertiende eeuw was passie nog synoniem met lijden. Het komt dan ook van pati, een vervoeging van passum - lijden. De passie van Christus herinnert daaraan en woorden als patiënt. In de zeventiende eeuw kwam daar hartstocht als betekenis bij, nog altijd een sterke gemoedsaandoening.

Woorden veranderen van betekenis in de loop der tijd. Daar heb ik geen problemen mee. Maar om passie onopgemerkt te laten degenereren tot een soort kriebeltje, daar trek ik tegen ten strijde. Met passie.

Reacties: (4)

"Meer minpunten dan verwacht bleek de oorspronkelijke praatpaal te hebben. De nieuwe kwam voort uit goed ordenen, van boven naar beneden: een reflecterende voet, een communicatiedoosje en geluidschelpen. De gebruiker kijkt, praat en luistert makkelijker. Opvallender en beter toegankelijk voor onderhoud is de paal. En zestig procent goedkoper."

Gisteren was ik met vriendin en dochter naar de tentoonstelling Made in Holland in de Kunsthal. Een overzicht van een paar eeuwen uitvindingen en innovaties in Nederland. Van praatpaal tot klapschaats, van waterpomp tot paraplu. Mooie collectie, verrassende ontwerpen, prachtige documenten van eeuwen her. En verbijsterende onder- en bijschriften.

"In een netwerkmaatschappij wordt een auto iets anders. Hij ondersteunt communicatie en oogt benaderbaar, levendig en lekker. Tegelijk heeft hij een lage luchtweerstand, want dat spaart energie. Als een rots in een rivier is hij. Dat kan omdat hij wordt geproduceerd met de vormvrijheid van plastics. En die zijn nog te recyclen ook."

Waar moet ik beginnen? Welke dwaas is door de Kunsthal ingehuurd om deze monstruositeiten te formuleren? Zou het iemand zijn met Engels als moedertaal? Rare woordvolgordes, foutieve samentrekkingen, bizarre overgangen, bevreemdende stijlbreuken. De schrijver heeft het Nederlands misschien opnieuw willen uitvinden, maar een innovatie kunnen we het niet noemen...

"Binnen bij de bank geeft achtergrondmuziek privacy. Muziek heeft tegelijk iets verkeerds. Maar geluid kun je ontwerpen. (...)"

Reacties: (4)