Grondrechten waarborgen bij uitstek de menselijke autono­mie en de ontplooi­ing van de individuele persoonlijk­heid.

Ik zeg het dagelijks tegen de buurvrouw. Jij ook? En wat vind je van deze zinnen over marktwerking?

Het gaat namelijk niet simpel om de keuze overheid of markt bij het organiseren van de publieke diensten. Het gaat veel meer om een afweging van de effecten op de maatschappelijke welvaart en publieke belangen, waaronder werknemersbelangen.

Ben je er nog? Knipper even met je ogen, knijp jezelf in je arm.

Jargon. Goed of fout?

Jargon zijn alle begrippen waar je uitleg bij nodig hebt om de tekst te begrijpen. Jargon is dus niet per definitie fout. In gesprekken tussen collega's scheelt jargon veel tijd, er schuilt dan weinig kwaad in. Behalve als je ook buiten je eigen kringetje verwacht dat iedereen weet waar je het over hebt.

Nog erger: beleidstaal

Beleidstaal is veel erger. Dat is taal die niet alleen krom staat van alle jargon maar bovendien zinnen bevat die zo ingewikkeld zijn dat je ze drie keer moet lezen om te begrijpen wat er staat (en dat heeft dus niet te maken met de lengte van de zin). Echt hardcore beleidstaal is dan ook nog eens zo genuanceerd dat je erbij in slaap valt. Het-kan-vriezen-het-kan-dooientekst. Misschien-wellicht-eventueelstukken. Je weet wel, zoals in de voorbeelden.

Afrekenen graag

Toch vonden de deelnemers aan onze training speech-schrijven deze zinnen heel normaal. Ze zagen het niet meer, want ze werken er dagelijks mee. Ze laten dagelijks zulke monsters uit hun tekstverwerkers glijden. Zo gaat dat als je lang voor dezelfde werkgever of in dezelfde branche werkt. Hoe reken je ermee af?

Tip 1: Vertel je verhaal aan de buurvrouw

Ik zou wel onder deze bladzij willen zijn

en door de letters heen van dit gedicht

kijken naar uw lezende gezicht

Dat dichtte Vroman ooit. Tekst wordt bloedeloos als je niet een mens van vlees en bloed voor je hebt om het verhaal aan te vertellen. Ik zie jou nu voor me, ik kijk door het beeldscherm heen naar je lezende gezicht.

Tip 2: Zeg wat je wil zeggen

Wat wil je nu eigenlijk zeggen? Wat bedoel je? Wat wil je van me? Maak expliciet wat je met alle woorden probeert duidelijk te maken. Wat betekent elk woord voor jou? Is dat hetzelfde als wat het voor mij wil zeggen? Zitten er holle woorden bij zonder betekenis? Stel jezelf deze vragen en geef antwoord. En doe iets met de antwoorden, natuurlijk. Soms krijg je met het antwoord per direct een betere, jargonvrije tekst retour.

Tip 3: Wees stoer, durf iets te beweren

Zet je benen stevig op de grond, je armen in je zij en roep het maar gewoon hard tegen de wereld. Zeker in de eerste versie van je tekst. Nuance is kruiderij, die voeg je aan het eind nog toe.

Toekomsttip: Gebruik TermTreffer

Volgend jaar komt TermTreffer op de markt, software waarmee je jargon uit je teksten kunt halen en waarmee organisaties hun medewerkers van kant-en-klare definities of synoniemen voorzien. Dat las ik net bij KennisLink. Dat lijkt me ideaal voor mijn deelnemers van gisteren. In één keer met een druk op de knop de oogkleppen kwijt. Tot die tijd, de Kiezel schrijftips.

Reacties: (2)

Is mondeling communiceren beter, makkelijker, effectiever dan schriftelijk communiceren? En zeker als het gaat om emoties. Kun je die wel echt overbrengen via geschreven tekst?

Die vraag kreeg ik vandaag van één van de deelnemers aan onze blogworkshop afgelopen donderdag. Hij liep ertegenaan dat emoties zo lastig over te brengen zijn op papier (of dat nou virtueel papier is of niet).

Communicatierangorde

J. schreef: "In mondelinge communicatie kun je de emoties gewoon overbrengen, met je gezichtsuitdrukking, intonatie en lichaamstaal." In zijn mail komt hij tot de volgende rangorde als het gaat over communicatie en emotie:

• Mondelinge 1-op-1 communicatie

• Telefoneren

• Schrijven (bloggen)

• Sms'en

Sms'en beschrijft hij als heel kort en bondig je boodschap overbrengen, "dus bijna emotieloos...".

Feedback

Maar wie heeft nooit een sms'je gehad dat ontroerde, boos maakte of verraste? J's hiërarchische indeling klopt dan ook niet. Ja, het is waar dat je in een gesprek makkelijker emoties overbrengt. Omdat de luisteraar je stimuleert door vragen te stellen, omdat je directe feedback krijgt (in woord en beeld) op wat je te berde brengt. Maar als je je oefent in schrijven kun je daarmee alle emoties (maar ook ideeën, plannen, overwegingen, strategieën) doelgericht en direct overbrengen.

In je hoofd

Als je schrijft kom je direct in iemands hoofd. Ik zit nu pontificaal in jouw hoofd. Je wordt niet afgeleid door mijn blote zomerjurk, je ruikt niet dat ik al te lang in een te warm kantoor hard aan het werk was, je vraagt je niet af of ik met die zachte g wel een echte Rotterdammer ben. Ik zit nu in jouw hoofd en fluister rechtstreeks je gedachten in. En als ik zou willen, je hart in. Maar het gaat me er nu niet om je te emotioneren.

Emoties kun je altijd kwijt

Welke vorm van communicatie je kiest hangt af van je vaardigheden, de gelegenheid, het onderwerp, je doelgroep. Maar emoties kun je altijd kwijt. Of het nu in een gesprek is of via het kortste sms'je.

Reacties: (4)

Je naam in de aanhef van een nieuwsbrief. Is dat prettig? Je wordt tenslotte persoonlijk aangesproken. Socialmediaguru Erwin Blom vindt het maar niks. Doen alsof je persoonlijk iemand aanspreekt terwijl overduidelijk is dat je voornaam uit een database komt, is het hoogstonpersoonlijke wat er is, volgens hem. En daar zit wel wat in.

Het is enorm verleidelijk om je nieuwsbrief te personaliseren. Onderzoek wijst uit dat die dan veel beter gelezen wordt. Maar als je tegelijkertijd meer irritatie opwekt, schiet je wellicht in je eigen voet. Mij irriteert het niet, als mijn voornaam tenminste maar met mate gebruikt wordt. En met mate, dat is dus één keer. Het bevestigt dat het een nieuwsbrief is waar ik me zelf voor ingeschreven heb.

Automatische Twitterberichtjes van mensen die zogenaamd blij zijn dat je ze volgt, vind ik net zo irritant als Erwin. Als je al de behoefte voelt om mensen daarvoor te bedanken, doe dat dan persoonlijk. Zulke massa's followers krijg je nou ook weer niet. (Al gebiedt de eerlijkheid toe te geven dat ik ook kort zo'n melding had, tot ik inderdaad besefte dat dit het toppunt van onpersoonlijk is).

En nu we toch socialmediaetiquettevoorschriften aan het formuleren zijn: als je verheugd bent dat iemand je volgt op Twitter, vertel dat niet alleen ongeautomatiseerd, maar ook privé aan je nieuwe follower, via een direct message. Het ziet er zo zelfingenomen uit, die openbare verkondigingen. Ik krijg dan de neiging om je weer te unfollowen. Met mijn persoonlijke groeten - Carola.

Reacties: (7)

Hoe oubollig is het woord oubollig? In elk geval is het een woord dat de moeite van het bewaren waard is, vind ik. Het is een fijne voor de Vereniging ter bevordering van het gebruik van het bedreigde Nederlandse woord. Ik ben gek op oubollige woorden. Maar niet in teksten die voor iedereen zijn, zoals ambtelijke teksten. Ambtelijk taalgebruik zou gelijk moeten staan aan helder, concreet, eenvoudig, begrijpelijk. Het tegendeel is waar. Ambtenaren horen te schrijven voor iedereen, maar ze doen het niet.

Taalcampagne Helder Haags

In Den Haag werken ze er al jaren hard aan om helder Haags tot norm te verheffen. De taalcampagne met die naam poogde tussen 2006 en 2008 ambtenaren op het rechte schrijfpad te krijgen en te houden. Zo kwam er een woordenboek voor ambtenaren die helder willen schrijven. Sinds deze week staat dit ambtelijk woordenboek online. Ook reuzehandig voor mensen die documenten van de overheid niet begrijpen. 

Puistjes uitknijpen

In het woordenboek, ontwikkeld door collega Wouter de Koning van Tekstbureau Lekker Helder, vind je de hedendaagse vertaling van oubollige woorden, moeilijke woorden, en zogenaamde puistwoorden. Dat zijn woorden zoals middelen in plaats van geld, of pilot in plaats van proef(project). Die woorden moet je je tekst uitknijpen zoals een puistje, schrijft Wouter. Brr.

Lintje

Wouter verdient wat mij betreft een lintje. En als alle ambtelijke schrijvers zijn woordenboek nu gaan gebruiken wordt ambtelijketaalgebruiker misschien zelfs wel een geuzennaam. En als dat woord je te oubollig is: dat is een erenaam die eerst scheldwoord was...

Reacties: (0)

Onder dankzegging voor uw aanvrage doet het ons genoegen u als volgt te mogen offreren. 

Huh? Welk jaar is het ook weer? Van welke eeuw? Deze offerte kreeg ik zojuist per e-mail, maar de tekst zou je eerder verwachten op geschept papier, handgeschreven en met lakzegel bekrachtigd. Nu weet ik toevallig dat de afzender een goede leverancier is, maar als het ons eerste contact was geweest, ging ik twijfelen aan zijn uiterste houdbaarheidsdatum.

Hoe moet het wel? Ach, ik ben snel tevreden.

Bedankt voor uw aanvraag. Met plezier breng ik deze offerte uit.

Zoiets. Doe niet moeilijk, doe niet dik, wees direct en schrijf wat je zou zeggen. Verzorgde spreektaal, meer is niet nodig om mij aan te spreken.

Hopende u hiermede van dienst geweest te zijn. 

Voor den donder. Hij sluit af in stijl, zullen we maar denken.

Reacties: (2)

Je gaat naar een webwinkel om iets te bestellen. Op de eerste pagina krijg je uitleg waarom het zo handig is om in een webwinkel te kopen. Je kunt bestellen wanneer je wilt, je krijgt de spullen de volgende dag thuis bezorgd. Je betaalt veilig en de spullen zijn verzekerd.

Ja duh! Dat zijn precies de redenen dat je naar die webwinkel gaat!

Ander voorbeeld. Je wilt een hulp in de huishouding. Je gaat naar de website van een bemiddelingsbureau en die verwelkomt je met uitleg hoe fijn het wel niet is om een hulp te hebben. Zo houd je namelijk meer tijd over voor je gezin en de dingen die je echt wilt doen. 

Goh, wat een eye-opener. Je had zeker géén idee dat je daarom iemand zocht, toch?

Voordelen

Dit tweede voorbeeld is van Gerry McGovern die in een hilarische blogpost beschrijft hoe zijn zoektocht naar iemand die zijn huis wil poetsen, gefrustreerd wordt door 'silly marketeers'. Je bezoekt een website niet om te weten te komen wat de voordelen zijn van die dienst of dat product. Die weet je namelijk als geen ander. Je wilt een taak volbrengen. Iets kopen. Je inschrijven. Informatie aanvragen. Te weten komen wat iets kost. Een telefoonnummer achterhalen. WAAROM LATEN ZE JE DAT NIET GEWOON DOEN?

Tijd verliezen

McGovern noemt het één van de grootste valkuilen van webtekstenschrijvers. Je concentreren op de doelen van je lezer, in plaats van de taken die je wilt uitvoeren. Die doelen zijn natuurlijk belangrijk, maar op het moment dat je 'hulp in de huishouding' bij Google intikt, zijn die je al lang duidelijk. Daar wil je geen tijd aan verliezen.

Een andere ergernis van McGovern zijn de grote foto's van blije mensen. "Vind je bij Twitter een knappe man die je toelacht en zegt: "Communicatie is zó leuk, moet je ook eens proberen?" Hup, weg ermee en help me mijn taak volbrengen.

Reacties: (1)

Toen ik een paar jaar geleden een profiel aanmaakte op LinkedIn, was het één van de vele zakelijke online netwerken. Ecademy leek veelbelovend. Xing (toen nog OpenBC) was behoorlijk groot. Maar LinkedIn heeft het gewonnen. Door een geweldig gratis aanbod en steeds uitbreidende functionaliteit stromen steeds meer professionals toe. Je kunt je blog linken, je kunt groepen maken en volgen, je kunt je adresboek importeren... Allemaal fijn.

Updates

En wat inmiddels de grootste kracht is: iedereen zit erop. Als ik naar een netwerkbijeenkomst geweest ben, is dat wat ik doe: snel mensen toevoegen bij LinkedIn. Elke dag check ik de homepage welke updates mijn contacten hebben geplaatst. Als ik blog, verschijnen die berichten automatisch in mijn profiel. Ik plaats ze ook nog een keer handmatig in een groep waar ze ter zake doen.

Omzet

En nu? Dit jaar komt een geschatte 30 procent van de omzet van Kiezel Communicatie via LinkedIn. Mensen weten ons te vinden door LinkedIn, ze lezen ons blog en struinen de rest van de site af, ze komen met ons in aanraking via groepen en updates. Alle kennis die we de afgelopen jaren opdeden, geven we nu door in workshops. Elke maand één, gewoon lekker een avondje bij ons op kantoor. De eerste zit al vol, de tweede is op dinsdagavond 18 mei.

Waardebepaling achteraf

Er zijn veel LinkedIn-workshops natuurlijk. Bij ons ligt de nadruk op hoe je een goed en wervend profiel schrijft. Natuurlijk leggen we ook veel uit over de verschillende functionaliteiten en mogelijkheden. Aan het eind van de avond ben je goed op weg. En wat ik zelf heel leuk vind: je bepaalt zelf hoe veel geld je ervoor over hebt - waardebepaling achteraf. Schrijf je nu in voor 18 mei!

Reacties: (0)

Leggings zijn lelijke dingen, dat geef ik toe. Maar om daar als gemaal nou je eega voor te verlaten? En wie gaat daar dan weer een groot bord van maken en op de weg plaatsen?

Mam, waarom zit je te lachen? Mam heeft gisteren een boek gekregen voor haar verjaardag. Over onjuist spatiegebruik. Ik schreef er al eerder over. Zelfbenoemd spatiegoeroe René Dings strijdt op zijn Platform Onjuist Spatiegebruik al vijf jaar tegen spatiesukkels die geen idee hebben van de aaneenschrijfregels en vond het tijd worden voor een boek. Het is vers van de pers en luchtig leesvoer.

Zelf ben ik een spatiemeester, zo blijkt uit de online test (met dank aan collega @ElsBrouwer) Ik weet hoe het moet. Maar wat het boek grappig maakt zijn niet de spaties zelf, maar de verhalen die Dings er meteen bij serveert ter verklaring van die spaties. Zoals bij wegomlegging waar ik de foute spaties wel zag, maar niet direct de associatie legde met een legging en een scheiding. Dat maakt het boekje erg de moeite waard. De verleiding is groot lekker te gaan citeren. Maar koop het zelf maar. Let op: het maakt wel dat je hardop zit te lachen, terwijl je zoon niet-begrijpend zijn wenkbrauwen optrekt.

Doe de test en vertel me of jij ook de spatie meester bent.

Reacties: (2)

Selecteer jij heel nauwkeurig de contacten in je netwerken als Twitter, LinkedIn en Facebook? Voeg je alleen échte vrienden toe, échte zakelijke relaties waar je al mee of voor gewerkt hebt? Of ben jij van die andere lichting, die alles en iedereen annexeert als 'vriend'? Er is wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat de tweede opvatting loont, zo leer ik net uit een blogpost van Jacob Morgan.

Een goede vriend

In netwerken heb je meer aan zwakke schakels dan aan sterke. Dat komt omdat de mensen met wie je sterk verbonden bent grotendeels hetzelfde netwerk hebben als jij zelf. Een goede vriend kent bijna al jouw vrienden en jij kent die van hem. Alleen al daarom zijn het niet de allerbeste contacten als je een nieuwe baan zoekt, nieuwe ideeën of andere experts. Het zijn juist de zwakke schakels die een brug slaan naar werelden waar je normaal niet rondloopt. En nog een voordeel van zwakke schakels: ze vergen weinig onderhoud. Af en toe een tweetje, krabbeltje of berichtje, meer is er niet nodig.

Getal van Dunbar

Morgan ontvouwt zijn ideeën na het lezen van Collaboration, een boek van Morten Hansen. Die reageert in zijn boek weer op het getal van Dunbar. Deze evolutionair antropoloog zegt dat we niet meer dan 150 sterke sociale banden kunnen hanteren. Sterker nog, hij vindt dat we ons óf daartoe moeten beperken of een groter brein moeten ontwikkelen. En dat gaat niet gebeuren. Kijk naar dit interview met Dunbar als je meer wilt weten.

Tegenspraak?

Toch lijkt het me allemaal niet zo met elkaar in tegenspraak. Je kunt maximaal 150 'echte' banden onderhouden, maar dat wil niet zeggen dat zwakke banden geen waarde hebben. Ik heb ruim honderd 'vrienden' bij Facebook, en dat zijn lang niet allemaal vrienden in de traditionele betekenis van het woord. Ik heb ruim 400 contacten bij LinkedIn en ik volg een kleine 800 mensen op Twitter. Ze maken samen een groot deel uit van de sociale interactie die ik op een dag heb. Ze beantwoorden vragen, helpen me, steunen me. Die contacten zorgen verder samen voor het grootste deel van mijn inkomen. Dat alles maakt ze bijzonder waardevol.

Misschien moeten we Twitter, LinkedIn, Facebook gewoon zien als elk één contact? Eén contact met heel veel gezichten? Wat vind jij?

Reacties: (2)

We bieden visuele ondersteuning aan uw presentatie

We hebben de inrichting verzorgd van het restaurant

U kunt een wandeling maken door de kasteeltuin.

Drie zinnetjes van drie willekeurige websites. Wat is er mis met deze zinnen? Ze zijn vermoord. Door een heel nare en geniepige sluipmoordenaar, genaamd naamwoordstijl. Dat klinkt onschuldig, maar naamwoordstijl is levensgevaarlijk voor gezonde communicatie. Werkwoorden, die even daarvoor nog energiek hun taak verrichtten, liggen voor pampus achter een ook al zo onschuldig lijkend lidwoord. En het erge is: volkomen nodeloos! Het is zinloos geweld...

Moord

Wat is er gebeurd? Laten we detective spelen. Sporenonderzoek met vergrootglas. Ik zie drie keer een woord dat eindigt op -ing. -ing is de vingerafdruk van de moordenaar. Net als -name en -atie. Als je één van die drie ziet, weet je zeker dat er iets niet in de haak is.

Nog een clue. Bieden, verzorgen, maken. Wat betekenen die werkwoorden in deze zinnen? Ze houden zich verdacht op, maar er zit geen actie in. Ze hangen maar wat rond, ze lijken geen overlast te geven, maar dat is schijn. Ze hebben zojuist een vitaal werkwoord om zeep geholpen.

Redding

Ondersteuning bieden. Een inrichting verzorgen. Een wandeling maken. Zie je nu wat er gebeurd is? De moordenaar maakte een zelfstandig naamwoord van een werkwoord. Gelukkig wek je ze met een eenvoudige heimlichmanoeuvre weer tot leven. Kiep dat loze werkwoord eruit en kijk wat er gebeurt: ondersteunen. Inrichten. Wandelen. Heerlijk, al dat leven in het voorjaar.

Reacties: (6)